Impressie Kennistafel SMAAK

Op 16 mei 2016 organiseerde de VKGE de eerste bijeenkomst voor de Kennistafel SMAAK. Als partner van de VKGE en het belang dat BrabantAdvies onderschrijft bij dit thema, namen we deel aan deze kennistafel. We waren te gast bij Laverhof in Schijndel. Het werd een interactieve middag in de zoektocht naar SMAAK. Wat is SMAAK en wat kunnen we met de verschillende betrokken partijen met het thema SMAAK binnen de zorg?

Het hoofddoel
Doel van deze kennistafel voor de VKGE is om te onderzoeken welke behoefte hun leden en partners hebben om kennis ten aanzien van het toepassen van individuele smaakwensen praktisch toepasbaar te maken voor de doelgroep / gasten bij betrokken zorginstanties.

Het Programma
Na een welkomstwoord en het bespreken van het programma, trapte Jan van de Nieuwenhof (BrabantZorg, Catherinahof) af en liet SMAAK tot leven komen. Vanuit zijn ervaring en passie nam hij ons mee in de wereld van gastro-engineering en de werking van smaak. Want wist jij dat naarmate je ouder wordt je reukvermogen achteruit gaat? En dat dit directe invloed heeft op je smaak. Dit onderschrijft waarom het in de ouderenzorg belangrijk is aan te sluiten bij de smaakwensen van deze doelgroep.

Groepssessies
We zijn in twee groepen uiteen gegaan om de definitie van smaak vast te leggen. Wat is SMAAK vanuit het perspectief van de deelnemers aan deze kennistafel?

Smaak is een verwachting, een momentopname. Het is een vat van ervaringen. Je hebt voorkeuren voor een bepaalde smaak. Het is afhankelijk van het referentiekader. Smaak kan zorgen voor herkenbaarheid vanwege de vertrouwde smaak. Herkenning kan smaak ook beïnvloeden. Smaak kun je objectiveren. Het is individueel. Een persoonlijke beleving. Het gaat over een impressie. Het kan zelfs elke dag anders zijn. Je kunt het aanleren en/of je ontwikkelt het. Sommige mensen hebben zelfs een afkeer van een bepaalde smaak door bijvoorbeeld een ervaring uit het verleden. Een vraag die opkwam: is het gewoonte of is het smaak? Smaak wordt beïnvloedt door hoe het met je gaat. Je persoonlijke situatie, maar ook ambiance en emotie beïnvloeden smaak. De ambiance als hoe presenteer je het eten? Wanneer je in een vieze omgeving eet, smaakt het je vaak minder goed. Wanneer de bediening zeer vriendelijk is, zal het je beter smaken. Deze variabelen zijn van grote invloed en moeten niet onderschat worden wanneer we aan de slag gaan met… Smaak!

Conclusie: “Smaak is een individuele ervaring op een individueel moment”.

Wanneer je dit vertaalt naar de zorgsector is het belangrijk om een middenweg te vinden tussen rekening houden met de doelgroep versus aansluiten bij het individu.

Na een gezamenlijke uitwisseling over de definitie van smaak zijn we voor een tweede ronde uiteen gegaan met als doel de directe en indirecte factoren van smaak te beschrijven. De directe factoren als de zintuiglijke waarnemingen. De indirecte factoren vanuit de omgeving van de patiënt/gast.

Bij directe factoren hebben we het over: geur, textuur, de grootte van een portie, de temperatuur en  de kooktechniek. Maar ook de fysieke gesteldheid van de gast: hoe zit zij in haar vel? Dit zal direct  invloed hebben op hoe het eten smaakt. Net zoals het effect van voeding op het lichaam. Wanneer  iemand darmproblemen heeft kan dit direct invloed hebben. Of de kwaliteit van het voedsel: al dan  niet de versheid van een product is bepalend voor de smaak. En uiteraard de gastvrijheid. Smaak  valt of staat met gastvrijheid. Een aantal indirecte factoren die werden besproken zijn de invloed van  de ruimte waar je eet. Zit je in de trek? Ruik je de wc? Dan zal het je minder smaken. Eet je van  een servies dat goede herinneringen oproept? Dan zal het je vast beter smaken! Met wie je eet en  wat er gebeurd tijdens het eten is een indirecte factor. Maar ook het doel van het eetmoment: eet je  om te eten of eet je voor de gezelligheid? Het zal een wezenlijk verschil maken in hoe het eten smaakt. Smaakt het ons allemaal niet wat minder als we alleen moeten eten?

Ook de culturele achtergrond en opvoeding zullen bepalend zijn. De beleving voor een toerist in het buitenland is anders dan voor een oudere in een zorginstantie. Dus wie ben je? En hoe gaat het? Ben je net vader geworden of heb je net je vader verloren?

Conclusie

De betrokken partijen zijn het er over eens dat het belang van smaak groot is. Hoe iets smaakt is van invloed op het welbevinden, het geluksgevoel, het herstel en dus de gezondheid van de gasten/patiënten in zorginstellingen.

Hoe nu verder?

Tot slot bespraken we wat er momenteel leeft in het werkveld op het gebied van smaak. Daar wordt duidelijk dat het noodzakelijk is dat je je doelgroep goed kent: Voor wie kook je? Dit vraagt kennis van je doelgroep. Maar waar haal je die kennis?
Ook de zoektocht naar hoe je de patiënt en de kok dichterbij elkaar kunt brengen wordt duidelijk.De medewerker kent de gast in medisch opzicht. Op het gebied van eten en drinken vaak niet. Hiervoor is de dialoog tussen zorg en patiënt noodzakelijk. Een voor de hand liggende mogelijkheid is om te vragen wat iemand wenst, verwacht en nodig heeft. Dit vraagt interventies in de informatievoorziening.
Een ander dilemma dat hiermee samenhangt: hoe kun je van verzorgers, die geen achtergrond met eten/drinken hebben, verwachten dat zij anticiperen op smaak? Er lijkt kennis en kunde te ontbreken op de werkvloer, waardoor de aansluiting op smaak gemist wordt. Er worden geen of weinig trainingen gegeven en de kennis en middelen blijken onvoldoende aanwezig, aldus de deelnemers.

Deze korte interactie over wat er in het werkveld leeft onderschrijft het belang en de mogelijkheid om met SMAAK aan de slag te gaan. Daarmee bleek deze interactieve middag een waardevolle aftrap voor deze kennistafel. Het uitwisselen van de definities van SMAAK zorgen ervoor dat we met de neuzen dezelfde kant op staan. Dat is noodzakelijk om hierna met elkaar te kunnen onderzoeken waarin we gezamenlijk kunnen optrekken om SMAAK de plek te geven die het verdiend in onze sector. Dit wordt verder opgepakt in een mogelijke volgende sessie.

Samen maken we de zorg beter! Dat smaakt naar meer!

Voor meer informatie: Myrtille Verhagen en Rianne van den Heuvel